วันศุกร์ที่ 12 มีนาคม 2010 เวลา 17:06 น.
ยายไฮ ขันจันทา แม่เฒ่าวัย ๘๑ ปี เข้ารับพระราชทานปริญญาบัตร จากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดา สยามบรมราชกุมารี เมื่อวันที่ ๙ มีนาคมที่ผ่านมา สภามหาวิทยาลัยรามคำแหง เล็งเห็นเป็นนักต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชน ที่ต่อสู้ยาวนาน เพื่อเรียกร้องสิทธิอันชอบธรรมในที่ดินทำกินของตนเองอย่างอดทน และเป็นไปตามแนวทางสันติวิธี จึงมีมติเป็นเอกฉันท์อนุมัติให้ปริญญาบัตร มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ คณะรัฐศาตร์ กับ ?ยายไฮ? ซึ่ง นำความปลาบปลื้มใจมาสู่ ?ยายไฮ? และครอบครัวยิ่งนักที่ผ่านมามีบุคคลที่มีชื่อเสียงในสังคมไทยได้รับพระราชทานปริญญากิตติมศักดิ์จำนวนมาก แต่สำหรับ ?ยายไฮ? แสดงให้เห็นว่า เรื่องของสิทธิมนุษยชนเป็นสิ่งสำคัญ และเป็นการต่อสู้ที่ยาวนานเกือบตลอดชีวิต ท่ามกลางอุปสรรคนานัปการ เพราะมีทั้งชาวบ้านในพื้นที่สนับสนุนและคัดค้าน โครงการสร้างเขื่อนห้วยละห้าเพื่อเก็บกักน้ำไว้ใช้อุปโภค-บริโภค และทำเกษตรกรรม แต่ด้วยผลกระทบที่ทำให้น้ำท่วมที่นาของตนเอง และชาวบ้านที่ประกอบอาชีพเกษตรกรรมเช่นเดียวกับ ?ยายไฮ? อีกจำนวนมาก ทั้งที่ ?ยายไฮ? และครอบครัว คัดค้านโครงการตั้งแต่เริ่มก่อสร้าง และไม่เคยเซ็นยินยอมยกที่ดินให้รพช. สร้างอ่างเก็บน้ำ
จึงทำให้การต่อสู้เป็นที่ยอมรับและประสบผลสำเร็จ ภายหลังร่วมมือต่อสู้เพื่อสิทธิมนุษยชนกับสมัชชาเกษตรกรรายย่อยภาคอีสาน (สกย.อ.) ร่วมมือกับสมัชชาคนจน ชาวบ้านเขื่อนปากมูล และกลุ่มอื่นๆ เรียกร้องความเป็นธรรม กระทั่งมาถึงรัฐบาลชุดปัจจุบัน ที่มี ?อภิสิทธิ์ เวชชาชีวะ? เป็นนายกรัฐมนตรีคนที่ ๒๗ ลงพื้นที่มอบเงินชดเชย ๔.๙ ล้านบาทให้ ?ยายไฮ? และครอบครัว ที่เสียโอกาสทำนาเพราะได้รับผลกระทบการสร้างเขื่อนห้วยละห้าในที่สุด
ปริญญาบัตร มหาบัณฑิตกิตติมศักดิ์ คณะรัฐศาสตร์ มหาวิทยาลัยรามคำแหง จึงเป็นเกียรติสืบไป ที่ย้ำเตือนว่า ?ยายไฮ? เป็นสัญลักษณ์การต่อสู้ของประชาชนคนหนึ่ง ในการเรียกร้องสิทธิอันชอบธรรมตามกฎหมาย
?ยายไฮ ขันจันทา? เกิดวันศุกร์ เดือนธันวาคม พ.ศ.๒๔๗๒ ที่บ้านโนนตาล กิ่งอำเภอนาตาล จังหวัดอุบลราชธานี มีพี่น้องทั้งหมด ๘ คน ก่อนที่มาประกอบอาชีพทำนา สืบทอดภูมิปัญญาของตายาย โดยเป็นหมอพื้นบ้าน หมอตำแย หมอยารักษาไข้ ภูมิปัญญานี้สืบทอดตั้งแต่ยายไฮเป็นสาวแรกรุ่นมาถึงปัจจุบัน
ภายหลังเริ่มก่อสร้างเขื่อนห้วยละห้า โดยสำนักงานเร่งรัดพัฒนาชนบท (รพช.) ในรูปแบบฝายน้ำล้น เมื่อวันที่ ๓๑ สิงหาคม ๒๕๒๐ กระทั่งก่อสร้างเสร็จเมื่อวันที่ ๑๘ มีนาคม ๒๕๒๑ โครงการดังกล่าวทำให้ที่นาของ ?ยายไฮ? และเพื่อนบ้าน ๒๑ ราย จมอยู่ใต้อ่างเก็บน้ำ ไม่สามารถทำนาได้ การต่อสู้จึงเริ่มต้นนับตั้งแต่นั้นมา
นอกจากนี้ ?ไฮ? ยังเป็นหนึ่งในแม่สู้ชีวิต ที่เข้ารับประทานรางวัลจากพระเจ้าวรวงศ์เธอ พระองค์เจ้าโสมสวลี พระวรราชาทินัดดามาตุ เมื่อวันที่ ๑๕ สิงหาคม ๒๕๔๗ ที่มหาวิทยาลัยมหิดล , รับรางวัลในวันสตรีสากล จากกรมกิจการสตรี กระทรวงพัฒนาสังคมและความมั่นคงของมนุษย์ เมื่อวันที่ ๑๐ มีนาคม ๒๕๔๘ และปริญญาดุษฏีบัณฑิตกิตติมศักดิ์ สาขานิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยวงษ์ชวลิตกุล จังหวัดนครราชสีมา